Uzman Doktor Çiğdem Ş.
10.4.2023

Sağlıklı Yaşam İçin Uykunun Önemi

Yeterince ve kaliteli uyumak, kişinin yaşamı boyunca sağlığını koruması için önemlidir. Uyku sırasında vücut dinlenir, enerjisini korur, kan basıncını, kalp atış hızını, vücut ısısını ve solunumu yavaşlatır. Hafızanın düzenlenmesi, zihinsel işleyişin devamlılığının sağlanması ve fiziksel büyüme sürecinin devam ettirilmesi için bu süreçte beyin aktiftir. Uykunun önemi pek çok farklı vücut işlevi ile ilişkilidir.1 Bu yazıda “Uykunun önemi nedir?”, “Uykunun önemi ve faydaları nelerdir?” ve “Çocuklar için uykunun faydaları nelerdir?” gibi soruların yanıtlarını bulabilirsiniz.

İçerikler (Gizle-)
  1. Uykunun Önemi Nedir?

  2. Günde Ne Kadar Uyumalıyız?

  3. Sağlıklı Uyku İçin Nelere Dikkat Etmeliyiz?

  4. Gece Uykusunun Önemi Nedir?

İçerik

Uykunun Önemi Nedir?

Uyku, çocuklarda, ergenlerde ve yetişkinlerde sağlık ve esenlik için hayati önem taşır. Uykunun önemi son derece büyüktür çünkü uyku; bilişsel işlev, ruh hali, zihinsel sağlık ve kardiyovasküler, serebrovasküler ve metabolik sağlık için önemlidir. Yeterli sürede ve kalitede uyku, uykusuzluk, ve yorgunluktan kaynaklanan kaza ve yaralanma riskinin azaltılmasında da rol oynayabilir.2,3 

Bebeklerde uykunun önemi sayısızdır. Bebeklerde uyku, bilişsel ve fiziksel büyüme dahil olmak üzere onun gelişiminde önemli bir rol oynar. Uyku; genel bilişsel gelişimin yanı sıra hafıza, dil ve düşünme gibi belirli bilişsel işlevlerle ilişkilidir. Yeterli ve kaliteli uyku, beyinin olgunlaşmasına ve hafızanın sağlamlaştırılmasına yardımcı olduğu için optimal bilişsel işlevi destekleyebilir. Derin uyku dönemi, erken dil edinimi sırasında önemli olabilen hafızanın güçlendirilmesi sürecinde de önemli bir rol oynar.4 

Uykunun Önemi Nedir?

Çocuklarda uykunun önemi de bebeklerinkine benzerdir. Bu dönemde de uyku, hem zihinsel hem de fiziksel gelişim üzerindeki etkisi nedeniyle çocuklar için özellikle önemlidir. Uyku, yenilenme ve çocukların bedenlerini yeniden şarj etme ve gün boyunca öğrendikleri bilgileri akılda tutma zamanı olarak açıklanabilir. Derin yani non-REM uyku sırasında vücudun enerjisi geri kazanılır; büyüme ve onarım gerçekleşir; önemli gelişim hormonları salınır. Uyku sorunları, bağışıklık sistemini baskılayabilir, ruh halini ve davranışları olumsuz etkileyebilir. Ayrıca çocuğun okuldaki performansını da düşürebilir. İyi uyku, sağlıklı bir yaşam tarzı için hayati öneme sahiptir.

Uykunun önemi yetişkinler için de büyüktür. Yeterli ve kaliteli uyuyan bireylerde daha iyi bellek ve bilişsel performans görülebilir. Kilo alma riski düşüktür. Kilo almaya benzer şekilde, iyi bir uykunun kişinin daha az kalori almasına yardımcı olabileceğini gösteren çalışmalar vardır. Kilo kontrolünün yanı sıra fiziksel performansın artması, duygusal ve sosyal zekanın iyileşmesi, depresyonun önlenmesi, inflamasyon riskinin düşmesi, bağışıklık sisteminin desteklenmesi ve kalp hastalıklarının riskinin azalması gibi pek çok olumlu durum, uyku ile bağlantılıdır.6

Günde Ne Kadar Uyumalıyız?

Her gün uyunan uykunun miktarı önemli olsa da uykunun diğer yönleri de sağlığınıza ve esenliğinize katkıda bulunur. Yeterince uyuduktan sonra bile kendini dinlenmiş hissetmemek, gece boyunca defalarca uyanmak ve bazı uyku bozuklukları, kötü uyku kalitesinin belirtileri arasında yer alır. Bu nedenle uykunun önemi dendiğinde akla yalnızca uykunun süresi değil kalitesi de gelmelidir. Peki günde kaç saat uyumalıyız? 0-3 ay arasındaki yeni doğanların 14-17 saat, 4-12 aylık bebeklerin 12-16 saat, 1-2 yaşındakilerin 11-14 saat, 3-5 yaşındaki okul öncesi dönemdeki çocukların 10-13 saat,6-12 yaş aralığındakilerin 9-12 saat, 13-18 yaş arasındaki gençlerin 8-10 saat ve yetişkinlerin en az 7 saat uyumaları önemlidir.8 

Sağlıklı Uyku İçin Nelere Dikkat Etmeliyiz?

Sağlıklı bir yaşam için uykunun önemi yadsınamaz. Uyku, sağlık için diyet ve egzersiz kadar önemlidir. İyi uyku beyin performansını, ruh halini ve sağlığı iyileştirmeye destek olur. Yeterli ve kaliteli uykuyu düzenli olarak alamamak birçok hastalık ve rahatsızlık riskini yükseltir. Bu rahatsızlıklar kalp hastalığı ve felçten obezite ve bunamaya kadar uzanır.8 Uyku düzeninin önemi de uyku süresi kadar önemlidir. Sözgelimi gün içinde kesintili bir şekilde 8 saat uyuyan kişi, kesintisiz 8 saat uyuyana göre kendini  gün içinde uykulu, yorgun ve uyuşuk hissedebilir; hafıza ve odaklanma güçlüğü çekebilir.9 Sağlıklı uyku için düzenli uyumak gerekir. Hafta sonu da dahil olmak üzere her gece aynı saatte yatmak ve her sabah aynı saatte uyanmak önerilebilir. Yatak odasının sessiz, karanlık, rahatlatıcı ve uygun sıcaklıkta olması kadar, elektronik cihazların uyunan odada bulunmaması da sağlıklı uyku için gereklidir. Yatmadan önce ağır yemekler yememek, kafein ve alkol almamak, uyku kalitesini artırmaya yardımcıdır. Gün boyunca fiziksel olarak aktif olmak, geceleri daha kolay uykuya dalmaya yardımcı olabilir.10

Sağlıklı Uyku İçin Nelere Dikkat Etmeliyiz?

Gece Uykusunun Önemi Nedir?

İnsan sağlığı söz konusu olduğunda düzenli uykunun önemi büyüktür. Yeterli uyku almanın birçok kanıtlanmış sağlık yararı vardır. Bu nedenle bireyler aynı saatte uyumaya ve uyanmaya çalışmalıdır. Uyku, dolaşım ve bağışıklık sisteminin sağlıklı kalmasına destek olur, kan şekeri ve kilo yönetimine katkı sağlar, bellek ve problem çözme yeteneğinin iyileşmesine yardımcıdır. Peki, iyi bir gece uykusunun yanı sıra “Bağışıklık Sistemi Nasıl Güçlendirilir?” Bunun için içeriğimizi okuyabilirsiniz. 

Uyku ile kalp sağlığı arasında bağlantı vardır. Uyku sırasında vücut pek çok hormon salgılar. Bu hormonlardan bazıları kalbi ve kan damarlarını sağlıklı tutar. Uyku, vücudun yiyecekleri enerjiye dönüştürme yolu olan metabolizmayı düzenlemeye yardımcı olur.

Kişi uykusuz kaldığında stres hormonları salınır. Bu durum kişinin sinirli olmasına, acele kararlar vermesine yol açabilir. Kötü bir gece uykusu kişinin endişeli olmasına yol açabilir. Uyku aynı zamanda bağışıklık sisteminin de düzenlenmesinde rol oynar. Yeterince uyumayan bireylerde düzensiz bağışıklık sistemi aktivitesi, iltihaba neden olabilir. Kronik inflamasyon doku ve organlara  zarar verebilir. Bu, ülser, bunama ve kalp hastalığı gibi birçok rahatsızlığa ilişkin riski artırabilir.

Yapılan bazı araştırmalar daha az uyuyan insanların fazla kilolu veya obez olma ihtimalinin daha yüksek olduğunu gösterir. Ayrıca uyku sırasında vücutta oluşan hasarlar onarılır. Hasar; stresten, ultraviyole ışınlarından ve maruz kalınan diğer zararlı faktörlerden kaynaklanabilir. Uyku sırasında hücreler, hücrelerin yapı taşları olan bazı proteinleri üretir. Bu, hücrelerin hasarı onarmasını ve kişinin sağlıklı kalmasını sağlar.

İyi bir gece uykusu, kişinin kendisini enerjik ve uyanık hissetmesini sağlar. Bu da odaklanmaya destek olur. Uyku sırasında beyin bağlantılar kurar. Anıları oluşturmak için olayları, duyguları ve duyusal girdileri birbirine bağlar.11 Gece uykusunun önemi bu şekilde açıklanabilir.

Sağlıklı yaşam için uykunun önemini inceledik. Ayrıca soğuk algınlığı gibi farklı konularda da bilgi alabilirsiniz.

Not: Bu metin tüketicileri konu özelinde objektif bir şekilde bilgilendirme amaçlı yazılmıştır.

Önerilen Bloglar

Dr. Hatice İ.
14.11.2023

Boğaz Ağrısı Neden Olur Boğaz Ağrısına Ne İyi Gelir

Boğaz ağrısı, boğaz mukozasında tahrişe bağlı olarak gelişen ve özellikle yutkunurken ağrı şeklinde kendini gösteren tıbbi bir durumdur.

Dr. Hatice İ.
14.11.2023

Çocuklarda Bağışıklık Sistemini Güçlendirmenin Yolları Nelerdir

Bağışıklık sistemi, kişiyi yaşamı boyunda hastalık yapıcı mikroorganizmalardan koruyan bir dizi organ, doku ve hücrelerden oluşur.

Dr. Hatice İ.
14.11.2023

Hareketsiz Yaşamın Zararları Nelerdir

Sağlıklı bir yaşamın temellerini yeterli ve dengeli beslenme ile düzenli egzersiz oluşturur.